યૂરિયાની ખરીદીને મર્યાદિત કરવાની તૈયારીમાં સરકાર, જાણો સબસિડીની માયાજાળ

krishi-news-gujarat
|

October 17, 2020, 6:50 PM


To check diversion, Centre plans limit on purchase of Urea by farmers.jpg

www.vyaapaarsamachar.com

નવી દિલ્હી : અહેવાલ મળી રહ્યા છે કે સરકાર હવે યુરિયા ખાતર ખરીદવાની ખેડૂતોની મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે. આ કરવાની શું મજબૂરી છે ? લીમડાનો કોટેડ યુરિયા, ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (ડીબીટી) યોજના, કેટલો ફાયદો ? યુરિયા ખાતર પર સબસિડીનું ગણિત શું છે ? ચાલો આને વિગતવાર સમજીએ…

સબસિડીવાળા યુરીયાના દુરૂપયોગને રોકવા માટે મોદી સરકાર સતત પગલા લઈ રહી છે. પહેલા લીમડાનો કોટિંગ ફરજિયાત કરાયો હતો, ત્યારબાદ POS મશીનોથી વેચાણ બાદ કંપનીઓને સબસિડી આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી અને હવે બોરીઓની વેચાણ મર્યાદા ઓછામાં ઓછી કરવાની વાત કરવામાં આવી રહી છે. હાલની સિસ્ટમમાં કંપનીઓ ખેડૂતોને સબસિડીવાળા ભાવે યુરિયા આપે છે અને બાદમાં સરકાર સબસિડી દ્વારા તેમના નુકસાનની ભરપાઇ કરે છે.

એક અહેવાલ મુજબ સરકાર કોઈ સીઝનમાં સબસિડીવાળા યુરિયાની કેટલી બેગ ખરીદી શકે છે, તેની મર્યાદા લગાવી શકે છે, એટલે કે મર્યાદા નક્કી કરી શકાય છે. આ તે છે જ્યારે વર્ષ 2018 થી કંપનીઓને આ શરત પર સબસિડી આપવામાં આવી રહી છે કે તે ખેડૂતોને ખરી વેચાણ હોવું જોઈએ અને તે વેચાણ કેન્દ્રના પોઇન્ટ પર નોંધણી કરાવવી જોઈએ.

બોરી ખરીદવાની મર્યાદા

આ મામલે મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે કે, કોઈ પણ વ્યક્તિએ 100 બોરીથી વધુ ખાતર ન લેવું જોઈએ. અગાઉ આ મર્યાદા 200 બોરીની હતી. પરંતુ એક વર્ષમાં ખેડૂત 100 બોરી લઈ શકે તેની સંખ્યાની કોઈ મર્યાદા નહોતી. આગળ જતા, સરકાર એક સમયે 50 બોરીઓ અને એક સીઝનમાં ખરીદેલી કુલ બોરીઓની પણ મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે. હકીકતમાં, કેમિકલ્સ અને ફર્ટિલાઇઝર્સ મંત્રાલયે પીઓએસ પાસેથી મેળવેલા આંકડા પરથી અંદાજ કાઢ્યો છે કે ડાંગર અથવા ઘઉંના ખેડૂત એક એકરમાં ત્રણ બોરી યુરિયા, એક થેલી ડાયો એમોનિયમ સલ્ફેટ અને અડધો કોથળો પોટાશ મ્યુરીએટનો ઉપયોગ કરે છે. આ રીતે સીઝનમાં 20 એકર જમીન ધરાવતા ખેડૂત માટે 100 બોરી યુરિયા પૂરતું છે.

અધિકારીઓ કહે છે કે અગાઉ કારખાનાઓમાંથી સબસિડી આપતો યુરિયા જિલ્લા મથક સુધી પહોંચતો ન હતો અને બીજે ક્યાંક વપરાશ કરાયો હતો. પીએમ મોદીએ પણ આને રોકવા માટે લીમડાના કોટિંગ યુરિયાની જોગવાઈ કરી હતી, જેને મોદી સરકાર તેની મોટી સિદ્ધિ ગણાવી રહી છે. સરકારી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે યુરીયા તેના રિટેલ દુકાનદારને પહેલી વાર ફેક્ટરીમાંથી બહાર આવ્યો ત્યારથી જ ક્યાંય પણ લીકેજ થઈ શકે છે, એટલે કે સબસિડીવાળી યુરીયાની કોથળી ખેડૂત પાસે ન જઇ શકે અને બીજે ક્યાંક બારોબાર જઈ શકે છે. 

હવે આવી લિકેજ ફક્ત 2.26 લાખ પીઓએસવાળા રિટેલ દુકાનદારો પાસેથી થઈ શકે છે. પરંતુ હવે સરકાર પણ આને કાબૂમાં રાખવાની તૈયારી કરી રહી છે અને ત્યાં દરેક શક્ય વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે કે સબસિડી આપતો યુરીયા ફક્ત અસલી જરૂરિયાતમંદ ખેડૂતોને આપવામાં આવે.

Web Title: To check diversion, Centre plans limit on purchase of Urea by farmers